Osteoporose, botdensitometrie en geneesmiddelen

De Belgian Bone Club heeft kennis genomen van recente persberichten met betrekking tot het gebruik van botdensitometrie (botdichtheidsmeting) voor screening op osteoporose en de onduidelijkheid van sommige bijsluiters bij geneesmiddelen voor deze ziekte.

Met tevredenheid stelt de Belgian Bone Club vast dat in deze berichten een aantal punten worden aangehaald waarop zij al meerdere jaren de aandacht vestigt. Meer in het bijzonder:

1. Herinnert de Belgian Bone Club eraan dat osteoporose een chronische ziekte is met aanzienlijke morbiditeit en mortaliteit, die bij Europese vrouwen na de menopauze bvb vergelijkbaar zijn met die bij borstkanker. Elke 30 seconden treedt ergens in de Europese Gemeenschap een heupbreuk op. Zonder een coherente strategie van opsporing, preventieve en behandeling kan het aantal botbreuken ten gevolge van osteoporose vervijfvoudigen tegen 2050.

2. Herinnert de Belgian Bone Club eraan dat, afzonderlijk beschouwd, botdensitometrie de meest betrouwbare test is om het fractuurrisico van vrouwen na de menopauze in te schatten. Zo is de voorspellende waarde van botdensitometrie voor breuken bvb vergelijkbaar met deze van een meting van cholesterol in het bloed voor een hartinfarct of van een meting van de bloeddruk voor een cerebraal vasculair accident.

3. Herinnert de Belgian Bone Club eraan dat botdensitometrie niet systematisch moet worden toegepast bij alle vrouwen na de menopauze. Het voorschrijven van dit onderzoek moet gezien worden in het kader van een globale evaluatie van het absoluut fractuurrisico. In de perspectief van een rationele aanwending van de middelen voor de gezondheidszorg, zou een botdensitometrie moeten worden verricht bij patiënten met één of meerdere bijkomende klinische risicofactoren. Deze risicofactoren behelzen, niet exhaustief, een vroegtijdige menopauze, een familiale geschiedenis van heupbreuk, een pathologische fractuur opgetreden voor de menopauze, roken, overmatig alcoholgebruik, een index van lichaamsmassa (BMI) onder de norm, het gebruik van cortisonepreparaten, het bestaan van een inflammatoire reumatische aandoening, ...

4. De Belgian Bone Club betreurt dat in België terugbetaling van geneesmiddelen voor osteoporose zich actueel hoofdzakelijk richt op een arbitraire limietwaarde van botdichtheid. Verschillende algoritmen, waaronder deze ontwikkeld door de Wereld Gezondheid Organisatie (WGO) in samenwerking met de International Osteoporosis Foundation (IOF), laten voor vrouwen van elke leeftijd een evaluatie toe van het individueel absoluut fractuurrisico (percentage risico) over de volgende tien jaar. Deze benadering maakt een rationele benadering van de behandeling van osteoporose mogelijk, waarbij het voorschrijven en terugbetalen van geneesmiddelen voor osteoporose kan worden voorbehouden voor patiënten met hoog fractuurrisico zoals vastgesteld niet enkel op basis van een geïsoleerde lage botdichtheid, maar wel in combinatie met aanvullende onafhankelijke risicofactoren.

5. De Belgian Bone Club betreurt door het RIZIV/INAMI ingevoerde hinderpalen voor een multidisciplinaire aanpak van osteoporose door de terugbetaling van botdensitometrie te beperken tot sommige medische specialismen. Dit onthoudt de patiënten feitelijk van een adequate en globale evaluatie van hun fractuurrisico (gynaecologische, endocrinologische , geriatrische aspecten) of een grondige aanpak van hun pathologie (aspecten van revalidatie). De Belgian Bone Club herinnert eraan dat dit ingaat tegen de internationale aanbevelingen, die het multidisciplinair karakter van de aanpak van osteoporose benadrukken. De houding in dit verband van de autoriteiten in de Belgische Gezondheidszorg kan de veiligheid en het welzijn van de patiënten in gevaar brengen en is bekritiseerd door de hoogste internationale wetenschappelijke instanties in dit domein.

6. De Belgian Bone Club beveelt aan om, onafhankelijk van een eventuele farmacologische behandeling van osteoporose, prioritair aandacht te hebben voor een niet farmacologische aanpak van deze aandoening, met inbegrip van een aangepast dieet, voldoende lichaamsbeweging, corrigeren van deficiënties voor calcium en vitamine D, en het aanpakken van omkeerbare risicofactoren voor vallen.

7. De Belgian Bone Club moedigt de farmaceutische laboratoria aan tot volledige transparantie bij het voorlichten van de artsen over de risico's voor ongewenste bijwerkingen van geneesmiddelen voor osteoporose, meer bepaald ongewenste effecten vastgesteld tijdens lopende klinische studies zowel als na het op de markt brengen van het geneesmiddel.

8. Toch herinnert de Belgian Bone Club eraan dat binnen de in België thans beschikbare geneesmiddelen, deze voor behandeling van osteoporose behoren tot de geneesmiddelen met zowel kwantitatief als kwalitatief beperkte ongewenste effecten bij gebruik op langere termijn.

De Belgian Bone Club herinnert eraan dat deze verschillende punten reeds werden besproken en tot de aandacht gebracht van het medisch korps en de gezondheidsautoriteiten, meer bepaald in meerdere expert-consensusrapporten gepubliceerd in betere internationale tijdschriften in naam van de Belgian bone club of van internationale zusterverenigingen.

- Extraskeletal benefits and risks of calcium, vitamin D and anti-osteoporosis medications
JJ Body, P. Bergmann, S. Boonen, JP Devogelaer, E. Gielen, S. Goemaere, JM Kaufman, S. Rozenberg, JY Reginster
Osteoporosis International (2012) 23 (suppl 1) : S21-S23 - DOI
10.1007/s00198-011-1891-8

-Evidence-based guidelines for the pharmacological treatment of postmenopausal osteoporosis : a consensus by the Belgian Bone Club
JJ Body, P. Bergmann, S. Boonen, Y. Boutsen, JP Devogelaer, S. Goemaere, JM Kaufman, S. Rozenberg, JY Reginster
Osteoporosis International, 2010, 21 : 1657-1680 - DOI
10.1007/s00198-010-1223-4
Published online 18 May 2010.

-Non-pharmacological management of osteoporosis : a consensus of the Belgian Bone Club
JJ Body, P. Bergmann, S. Boonen, Y. Boutsen, O. Bruyère, JP Devogelaer, S. Goemaere, N. Hollevoet, JM Kaufman, K. Milisen, S. Rozenberg, JY Reginster
Osteoporosis International, 2011, 22:2769-2788 - DOI 10.1007/s00198-011-1545-x
Published online 01 March 2011.

-European guidance for the diagnosis and management of osteoporosis in postmenopausal women
JA Kanis, EV McCloskey, H. Johansson, C. Cooper, R. Rizzoli, JY Reginster
Osteoporosis International 2012 accepted in print

-Evidence-based guidelines for the prevention and treatment of glucocorticoid- induced osteoporosis : a consensus document of the Belgian Bone Club
JP Devogelaer, S. Goemaere, S. Boonen, JJ Body, JM Kaufman, JY Reginster, S; Rozenberg, Y. Bousten
Osteoporosis International 2006, 17:8-19

De ‘Belgian Bone Club' is een vereniging zonder winstgevend oogmerk (VZW) volgen Belgisch recht, opgericht in 1985. Ze verenigt universitaire centra, praktiserende artsen en wetenschappers betrokken bij de diagnostische, preventieve en therapeutische aanpak van botaandoeningen en in het bijzonder van osteoporose. De Belgian Bone Club is een nationale, multidisciplinaire vereniging.